tbqt 20 02 03

thoi bao quôc tê

Giữa ḥa b́nh và chiến tranh

Thu Trang


Người dân trên thế giới biểu t́nh chống chiến tranh		  

Bài phát biểu của ông Hans Blix giống như một chấn động mới làm sâu thêm những rạn nứt vốn có trong HĐBA. "Trục chiến tranh", ám chỉ những nước chủ trương sử dụng vũ lực để giải giáp Iraq, đi đầu là Mỹ, Anh và được hai nước trong HĐBA là Tây Ban Nha và Bulgaria ủng hộ, tỏ ra bực bội và nôn nóng. Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell nói trước HĐBA rằng Iraq đang "giỡn" với các thanh sát viên LHQ và "không thể để t́nh trạng này kéo dài vô thời hạn". Ông Powell cho rằng đă đến lúc LHQ cân nhắc cho Iraq biết thế nào là "hậu quả nghiêm trọng" của việc không hợp tác thành thật với các thanh sát viên. Mỹ và Anh sốt ruột muốn HĐBA thông qua một Nghị quyết thứ hai cho phép khai hoả cuộc chiến nhằm vào Iraq. Trái ngược với thái độ nôn nóng của Trục chiến tranh là sự b́nh tĩnh và chừng mực của "Trục hoà b́nh" gồm các nước như Pháp, Nga, Trung Quốc, Đức và Syria. Ngoại trưởng Pháp Dominique de Villepin giữ vững lập trường "giải giáp Iraq bằng con đường thanh sát" và "cho các thanh sát viên thêm thời gian". Bài phát biểu của Ngoại trưởng Pháp đă được hưởng ứng bằng một tràng vỗ tay "xưa nay hiếm" tại HĐBA, khác hẳn với thái độ "im lặng là phản đối" trước bài phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ.

Cuộc họp căng thẳng tại HĐBA cuối tuần trước kết thúc mà chưa ngă ngũ. Các ngoại trưởng của hai phe chủ chiến và chủ hoà đă xách vali về nước trong tâm trạng rối bời và chờ đợi trong căng thẳng cuộc triệu tập tiếp theo của HĐBA ngày 18/2 (tức ngày 19/2 giờ Việt Nam).

Thời gian "nghỉ giữa hiệp" giữa hai cuộc họp lại là khoảng thời gian chạy đua không kém gay cấn giữa Trục hoà b́nh và Trục chiến tranh. Cố vấn An ninh của Tổng thống Bush, bà Condoleezza Rice xuất hiện trong chương tŕnh "Gặp báo chí" của đài NBC hôm Chủ nhật 16/2 để "bắn tin" về việc Mỹ sẽ chính thức yêu cầu LHQ thông qua một bản nghị quyết thứ hai cho phép sử dụng vũ lực đối với Iraq. Bà Rice nhắc lại Iraq chỉ có tuần, chứ không phải tháng, để giải giáp hoàn toàn hoặc sẽ phải đối mặt chiến tranh. Tuy nhiên, khả năng giải giáp tự nguyện của Iraq thực ra đă bị Mỹ loại bỏ ngay từ đầu bởi một nghị quyết chiến tranh đang được Nhà Trắng và các đồng nhiệm ở London bận rộn dự thảo để kịp ra mắt thứ 4 ngày 19/2 tại HĐBA. Washington tính toán rằng họ sẽ có gần hai tuần để vận động các nước trong HĐBA trước khi Trưởng phái đoàn UNMOVIC Hans Blix có bản báo cáo tiếp theo tại HĐBA ngày 1/3. Điều trái khoáy là thái độ "hằn học" của Mỹ với Iraq tăng cùng chiều với những nỗ lực hợp tác của Baghdad với UNMOVIC. Iraq đă chấp nhận lùi để thoả măn ba điều kiện của UNMOVIC là thông qua một đạo luật cấm nhập khẩu các nguyên liệu để sản xuất vũ khí huỷ diệt hàng loạt; cho phép phỏng vấn riêng các nhà khoa học và cho phép máy bay do thám U-2 của Mỹ bay trên lănh thổ của ḿnh để hỗ trợ cho việc thanh sát.

Cùng với cuộc marathon vận động chiến tranh của Mỹ, Anh là các cuộc biểu t́nh chống chiến tranh của khoảng 10 triệu người tại 600 thành phố trên thế giới. Tổng thống Pháp Jaques Chirac trả lời phỏng vấn tạp chí Time nhắc lại lập trường của Pháp là "một cuộc chiến kiểu này chỉ khơi dậy chủ nghĩa khủng bố. Nó sẽ làm nảy sinh một loạt các Bin Laden". Tại Cairo, Ai Cập, cuộc họp các Bộ trưởng ngoại giao của các nước Ảrập cũng ra tuyên bố không cung cấp bất kỳ sự hỗ trợ quân sự nào chống lại một quốc gia Ảrập anh em, Iraq, mà không được HĐBA cho phép.

Bản nghị quyết thứ hai mà Mỹ và Anh đang ráo riết vận động khó ḷng đi qua được HĐBA. Ngay các quan chức Mỹ cũng thừa nhận họ khó mà kiếm đủ chín phiếu thuận, và tránh không có phiếu phủ quyết của một trong 5 thành viên thường trực, để bản nghị quyết được thông qua. Khó hợp thức hoá được chiến tranh nhưng có thể ngáng chân hoà b́nh. Mỹ cũng đă "đố" Pháp có được sự gật đầu của HĐBA về đề nghị tăng gấp đôi hoặc ba số lượng các thanh sát viên tại Iraq và cho các thanh sát viên có thêm thời gian làm việc.

Cuộc khủng hoảng Iraq đă bước vào giai đoạn "nước sôi lửa bỏng". Cỗ máy chiến tranh "made in USA" đang đứng trước những rào cản mạnh mẽ của hoà b́nh. Chính sách hiếu chiến của ông Bush, chứ không phải Iraq, là nguyên nhân gây chia rẽ HĐBA, NATO, EU hay chia rẽ người dân với chính phủ của ḿnh. Tuy ông Bush cao giọng sẵn sàng tiến hành cuộc chiến ngay cả khi không được HĐBA thông qua, Mỹ vẫn không thể phớt lờ hoàn toàn sức ép của cộng đồng quốc tế. Và chừng nào Mỹ c̣n ngần ngại "qua mặt" HĐBA, hy vọng cho hoà b́nh vẫn c̣n.